By Deepika Chopra
àªàª¾àª°àª¤àª®àª¾àª‚ લગàªàª— 16 કરોડ ખેડૂતો છે, જેમાંથી 80 ટકા નાના અને હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા ખેડૂતો છે જેમની પાસે 2 હેકà«àªŸàª°àª¥à«€ ઓછી જમીન છે. તેમાંના મોટા àªàª¾àª—ના લોકો દà«àª·à«àªŸ ગરીબીના ચકà«àª°àª®àª¾àª‚ ફસાયેલા છે, તેમના જીવનની સà«àª¥àª¿àª¤àª¿ સà«àª§àª¾àª°àªµàª¾ અને ગરીબી દૂર કરવા માટે હસà«àª¤àª•à«àª·à«‡àªªàª¨à«€ જરૂર છે. ખેડૂતોની ટકાઉ સમૃદà«àª§àª¿ અને પરà«àª¯àª¾àªµàª°àª£àª¨à«€ સà«àª§àª¾àª°àª£àª¾àª¨à«‡ પà«àª°à«‹àª¤à«àª¸àª¾àª¹àª¨ આપવાના મિશન સાથે, WHEELS ગà«àª²à«‹àª¬àª² ફાઉનà«àª¡à«‡àª¶àª¨à«‡ àªàª¾àª°àª¤àª®àª¾àª‚ બાયોગેસ પà«àª²àª¾àª¨à«àªŸ સà«àª¥àª¾àªªàªµàª¾ માટે તેના àªàª¾àª—ીદાર ગà«àª°àª¾àª® સમૃદà«àª§àª¿ ફાઉનà«àª¡à«‡àª¶àª¨ (GSF) ના નવીન મોડેલની પસંદગી કરી છે જે પરà«àª¯àª¾àªµàª°àª£à«€àª¯, આરà«àª¥àª¿àª• અને સામાજિક પરિમાણોમાં અસંખà«àª¯ લાàªà«‹ પà«àª°àª¦àª¾àª¨ કરે છે.
બાયોગેસ, કારà«àª¬àª¨àª¿àª• કચરાના àªàª¨àª¾àª°à«‹àª¬àª¿àª• પાચન દà«àªµàª¾àª°àª¾ ઉતà«àªªàª¨à«àª¨ થાય છે i.e. ગાયનà«àª‚ છાણ ઠનવીનીકરણીય ઉરà«àªœàª¾àª¨à«‹ સà«àª°à«‹àª¤ છે જે મિથેનને કબજે કરીને અને તેને ઉપયોગી ઊરà«àªœàª¾àª®àª¾àª‚ રૂપાંતરિત કરીને ગà«àª°à«€àª¨àª¹àª¾àª‰àª¸ ગેસના ઉતà«àª¸àª°à«àªœàª¨àª¨à«‡ નોંધપાતà«àª° રીતે ઘટાડે છે. તે કચરાના વà«àª¯àªµàª¸à«àª¥àª¾àªªàª¨àª®àª¾àª‚ પણ મદદ કરે છે અને ઉપ-ઉતà«àªªàª¾àª¦àª¨ તરીકે પોષકતતà«àªµà«‹àª¥à«€ àªàª°àªªà«‚ર ખાતરનà«àª‚ ઉતà«àªªàª¾àª¦àª¨ કરે છે. વધà«àª®àª¾àª‚, ગà«àª°àª¾àª®à«€àª£ પરિવારો તેમની ઇંધણની જરૂરિયાતોને પૂરà«àª£ કરવા માટે àªàª²àªªà«€àªœà«€ સિલિનà«àª¡àª° પરવડી શકે તેમ નથી. તેમાંના ઘણાને નજીકના જંગલોમાં જવà«àª‚ પડે છે અને ઇંધણ માટે વૃકà«àª·à«‹ કાપવા પડે છે. તે સમય અને પà«àª°àª¯àª¤à«àª¨ ઘણો વેડફાય છે. બીજી બાજà«, આમાંના મોટાàªàª¾àª—ના ઘરોમાં છાણ મફતમાં ઉપલબà«àª§ છે, જેનો ઓછો ઉપયોગ થાય છે. આ ઓછા ઉપયોગમાં લેવાતા સંસાધનને બાયોગેસ પà«àª²àª¾àª¨à«àªŸàª¨à«€ મદદથી સà«àªµàªšà«àª› અને હરિત બળતણમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે.
બાયોગેસ àªàª²àªªà«€àªœà«€ કરતાં વધૠખરà«àªš-અસરકારક હોઈ શકે છે, ખાસ કરીને ગà«àª°àª¾àª®à«€àª£ વિસà«àª¤àª¾àª°à«‹àª®àª¾àª‚ જà«àª¯àª¾àª‚ ઓરà«àª—ેનિક વેસà«àªŸ મટિરિયલની પહોંચ છે અને જà«àª¯àª¾àª‚ લાંબા ગાળાના ઉપયોગને ધà«àª¯àª¾àª¨àª®àª¾àª‚ લેવામાં આવે છે. àªàª• સામાનà«àª¯ બાયોગેસ પà«àª²àª¾àª¨à«àªŸ 14-15 કિલો ગેસ ઉતà«àªªàª¨à«àª¨ કરે છે, જે àªàª• àªàª²àªªà«€àªœà«€ સિલિનà«àª¡àª°àª¨à«€ કિંમત 800 રૂપિયાથી 900 રૂપિયા થાય છે. વધà«àª®àª¾àª‚, કચરામાંથી તૈયાર ખાતર 2 àªàª•ર જમીનને ફળદà«àª°à«àªª બનાવી શકે છે, જેનાથી વધૠ10,000 રૂપિયાની બચત થાય છે. આના પરિણામે ખેડૂત માટે કà«àª² વારà«àª·àª¿àª• 20,000 થી 25,000 રૂપિયાની બચત થાય છે, જે 2 લાખ રૂપિયાથી ઓછી વારà«àª·àª¿àª• આવક ધરાવતા ખેડૂત માટે નોંધપાતà«àª° છે.
જો કે, બાયોગેસ પà«àª²àª¾àª¨à«àªŸà«àª¸àª¨à«‡ 30,000 થી 40,000 રૂપિયાના ઊંચા પà«àª°àª¾àª°àª‚àªàª¿àª• રોકાણ અને નિયમિત જાળવણીની જરૂર પડે છે, જે પહેલાથી જ દેવાદાર àªàª¾àª°àª¤à«€àª¯ ખેડૂતોને પરવડી શકે તેમ નથી. નેશનલ બાયોગેસ àªàª¨à«àª¡ ફરà«àªŸàª¿àª²àª¾àª‡àªàª° મેનેજમેનà«àªŸ પà«àª°à«‹àª—à«àª°àª¾àª® હેઠળ, àªàª¾àª°àª¤ સરકાર સામાનà«àª¯ વરà«àª—ને 14,000 રૂપિયા અને àªàª¸àª¸à«€/àªàª¸àªŸà«€ વરà«àª—ને 22,000 રૂપિયાની સબસિડી આપે છે, જે પà«àª²àª¾àª¨à«àªŸ સà«àª¥àª¾àªªàªµàª¾àª¨àª¾ કà«àª² ખરà«àªšàª¨àª¾ 40 થી 50 ટકા છે. જો કે, બાકીનો ખરà«àªš નકà«àª•à«€ કરવો ઠહજૠપણ ખેડૂત માટે àªàª• પડકાર છે.
વà«àª¹à«€àª²à«àª¸àª¨àª¾ àªàª¾àª—ીદાર ગà«àª°àª¾àª® સમૃદà«àª§àª¿ ફાઉનà«àª¡à«‡àª¶àª¨ (જી. àªàª¸. àªàª«.) àªàª• સંકલિત ગà«àª°àª¾àª®à«€àª£ વિકાસ પહેલ છે જે માળખાગત વિકાસ, કà«àª·àª®àª¤àª¾ નિરà«àª®àª¾àª£ અને ઉદà«àª¯à«‹àª—સાહસિકતાને ટેકો આપતા બહà«-પરિમાણીય અàªàª¿àª—મ દà«àªµàª¾àª°àª¾ ટકાઉ ગà«àª°àª¾àª®à«€àª£ આજીવિકાના નિરà«àª®àª¾àª£ તરફ કામ કરે છે. ઉદાર દાતાઓના સહયોગથી, જી. àªàª¸. àªàª«. ઠઅતà«àª¯àª¾àª° સà«àª§à«€àª®àª¾àª‚ àªàª¾àª°àª¤àª¨àª¾ પશà«àªšàª¿àª® બંગાળના કેટલાક ગામોમાં 165 બાયોગેસ પà«àª²àª¾àª¨à«àªŸ સà«àª¥àª¾àªªàª¿àª¤ કરà«àª¯àª¾ છે.
WHEELS આજીવિકા અને ટકાઉપણાની તકો ઊàªà«€ કરવા અને ગà«àª°àª¾àª®à«€àª£ ખેડૂતોની આરà«àª¥àª¿àª• સà«àª¥àª¿àª¤àª¿ વધારવા માટે અસરકારક પહેલોનà«àª‚ અનà«àªµà«‡àª·àª£ કરી રહà«àª¯à«àª‚ છે. જીàªàª¸àªàª«àª¨àª¾ સહયોગથી, વà«àª¹à«€àª²à«àª¸ આ અતà«àª¯àª‚ત પà«àª°àª¤àª¿àª•ૃતિકà«àª·àª®, સરળ અને આરà«àª¥àª¿àª• રીતે શકà«àª¤àª¿àª¶àª¾àª³à«€ મોડેલને તેના સામાજિક પà«àª°àªàª¾àªµ àªàª¾àª—ીદારોના વિશાળ નેટવરà«àª•માં રજૂ કરી રહà«àª¯à«àª‚ છે જેથી તેને સમગà«àª° àªàª¾àª°àª¤àª®àª¾àª‚ ફેલાવી શકાય.
નાણાકીય અવરોધો ઘટાડવા માટે, WHEELS તેના માઇકà«àª°à«‹àª•à«àª°à«‡àª¡àª¿àªŸ àªàª¾àª—ીદારો (જેમ કે રંગ ડેના નવીન પીઅર-ટà«-પીઅર માઇકà«àª°à«‹àª«àª¾àª‡àª¨àª¾àª¨à«àª¸ મોડેલ) ને બાયોગેસ પà«àª²àª¾àª¨à«àªŸ સà«àª¥àª¾àªªàªµàª¾ માટે લોનની સà«àªµàª¿àª§àª¾ માટે લાવી રહà«àª¯à«àª‚ છે. આ સૂકà«àª·à«àª® લોન, સરકારી સબસિડી સાથે મળીને, ખેડૂતો માટે બાયોગેસ સોલà«àª¯à«àª¶àª¨à«àª¸ અપનાવવાનà«àª‚ વધૠશકà«àª¯ બનાવે છે, જે આખરે ઇંધણ પર ખરà«àªš બચત તરફ દોરી જાય છે, બાયો-ખાતરના ઉપયોગ દà«àªµàª¾àª°àª¾ કૃષિ ઉતà«àªªàª¾àª¦àª•તામાં વધારો કરે છે અને àªàª•ંદર આરોગà«àª¯ અને પરà«àª¯àª¾àªµàª°àª£à«€àª¯ પરિસà«àª¥àª¿àª¤àª¿àª“માં સà«àª§àª¾àª°à«‹ કરે છે.
WHEELS ઠરેનà«àª•-àªàª¨à«àª¡-ફાઇલ માટે ગો-ટૠગિવિંગ-બેક પà«àª²à«‡àªŸàª«à«‹àª°à«àª® છે ટેકનોલોજી-સકà«àª·àª® ઉકેલો દà«àªµàª¾àª°àª¾ 2030 સà«àª§à«€àª®àª¾àª‚ રરà«àª¬àª¨ àªàª¾àª°àª¤àª¨àª¾ 20 ટકાના પરિવરà«àª¤àª¨àª¨àª¾ વિàªàª¨ સાથે પેન-આઇઆઇટીના àªà«‚તપૂરà«àªµ વિદà«àª¯àª¾àª°à«àª¥à«€àª“નà«àª‚ સરà«àªœàª¨ કરવામાં આવà«àª¯à«àª‚ છે. સહયોગી àªàª¾àª—ીદારો, સà«àª¥àª¾àª¨àª¿àª• ગà«àª°àª¾àª®à«€àª£ સમà«àª¦àª¾àª¯à«‹ અને શકà«àª¤àª¿àª¶àª¾àª³à«€ આઈઆઈટી ઇકોસિસà«àªŸàª®àª¨à«€ ટેકનોલોજી અને બિàªàª¨à«‡àª¸ કેપિટલના સામૂહિક પà«àª°àª¯àª¾àª¸à«‹àª¨à«‹ ઉપયોગ કરીને, WHEELS ગà«àª°àª¾àª®à«€àª£ àªàª¾àª°àª¤àª¨àª¾ àªàªµàª¿àª·à«àª¯àª¨à«‡ ફરીથી વà«àª¯àª¾àª–à«àª¯àª¾àª¯àª¿àª¤ કરવા અને તેના ગામડાઓની સાચી કà«àª·àª®àª¤àª¾àª¨à«‡ અનલૉક કરવાની આકાંકà«àª·àª¾ રાખે છે. આવો, આ નવીન બાયોગેસ મોડેલને àªàª¾àª°àª¤àª¨àª¾ તમામ ખૂણાઓ સà«àª§à«€ આંશિક કિંમતે લઈ જવાની યાતà«àª°àª¾àª®àª¾àª‚ જોડાઓ.
(આ લેખમાં વà«àª¯àª•à«àª¤ કરવામાં આવેલા મંતવà«àª¯à«‹ લેખકના છે અને તે નà«àª¯à« ઇનà«àª¡àª¿àª¯àª¾ અબà«àª°à«‹àª¡àª¨à«€ સતà«àª¤àª¾àªµàª¾àª° નીતિ અથવા સà«àª¥àª¿àª¤àª¿àª¨à«‡ પà«àª°àª¤àª¿àª¬àª¿àª‚બિત કરતા નથી)
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
Comments
Start the conversation
Become a member of New India Abroad to start commenting.
Sign Up Now
Already have an account? Login